تفسیرآیه21
(اِتَّبِعوامَن لایَسئَلُکُم اَجراًوَهُم مُهتَدون)
درتفسیرروض الجنان ج16ص145آمده :
پیروی کنیدآنان راکه ازشمامزدی برای رسالت نمی خواهندواینان راه یافتگانند.
قتاده گوید:این حبیب درغاری بودوخدای راعبادت می کردچون متوجه شدکه پیامبران آمده اندوقوم رابه دعوت به خدای می کنندازغاربیرون آمدوازنصرت ایشان گفت.
درتفسیرمجمع البیان ج40ص389آمده :
حبیب گفت پیروی کنیدایشان راکه ازشمامزدی نمی خواهندوایشان راه یافته اند.آمدوگفت که ای قوم کافرپیروی کنیدکسانی راکه ازشمااجرتی مطالبه نمی کنندواموال شمارادربرابرآنچه برای شماازهدایت ورهنمودهاکه آورده اندنمی خواهندوایشان بااین بزرگواری راه یافته به سوی حق ورونده راه اویند. می گویندچون این جمله راگفت اوراگرفتندونزدسلطان بردند.
........................................................................................
تفسیرآیه22
(وَمالیَ لااَعبُدُالَّذی فَطَرَنی وَاِلَیهِ تُرجَعُونَ)
تفسیرمخزن العرفان ج7ص5 :
وچیست مراکه عبادت نکنم کسی که مراآفریده وشمابه سوی اوبازگشت خواهیدنمود.گویاآن جماعت به حبیب نجارگفتندآیاتودین مارامی گذاری وتابع اینها می گردی؟درپاسخ گفت:برای من چیست که عبادت وبندگی ننمایم آن کسی راکه مراآفریده وازنیستی به هستی آورده وبازگشت مانیزبه سوی اوخواهدبودوغرض اوچنین بوده که مردم رامتذکرگرداندکه بندگی مخصوص به کسی خواهد بودکه مبداءپیدایش کائنات وبازگشت ماوتمامی موجودات به سوی اوست وتمام امورازحیات وممات وامورمعاش به دست قدرت اوانجام خواهدگرفت نه بتهایی که جمادندوازدستشان کاری ساخته نخواهدگردید.
تفسیرنمونه ج18ص347 :
من چراکسی راپرستش نکنم که مراآفریده است وهمگی به سوی اوبازگشت می کنید.سپس به دلیل دیگری می پردازدوبه اصل توحیدکه عمده ترین نکته دعوت این رسولان است می رودومی گوید من چراکسی راپرستش نکنم که مراآفریده است .کسی شایسته پرستش است که خالق ومالک وبخشنده ومواهب باشدنه این بتهاکه هیچ کاری ازآنان ساخته نیست.فطرت سلیم می گویدبایدخالق راپرستیدنه این مخلوقات بی ارزش را.تکیه روی (فطرنی)مراآفریده ممکن است اشاره به این نکته باشدکه وقتی به فطرت اصلی وسرشت حقیقی خودبازمی گردم به خوبی می بینم که ازدرونم فریادی رسا وگویابلند است که مرادعوت به پرستش خالقم می کنددعوتی که هماهنگ باعقل وخرداست.من چگونه این دعوت مضاعف (فطرت)و(خرد)راندیده بگیرم.جالب این است که نمی گوید(مالکم لاتعبدون الذی فطرکم)چراخدایی راپرستش نمی کنیدکه شماراآفریده است بلکه می گویدمن چراچنین نکنم یعنی درحقیقت ازخودشروع می کندتامؤثرترواقع شودوبه دنبال آن هشدارمی دهدکه مراقب باشیدهمه شما سرانجام به سوی اوبازمی گردید.(والیه ترجعون)یعنی نه تنهاسروکارشمادرزندگی این جهان با اوست که درجهان دیگرتمام سرنوشت شمادردست قدرت اومی باشد.آری به سراغ کسی برویدکه درهردو جهان سرنوشت شمارابه دست گرفته است.
........................................................................................
تفسیرآیه23
(ءَاَتَّخِذُمِن دُونِهِ ءالِههً اِن یُرِدنَ الرّحمنُ ِبضُرٍّلاتُغنِ عَنّی شَفاعَتُهُم شَیئاًوَلایُنقَذون)
تفسیراحسن الحدیث ج9ص68 :
آیاجزاوخدایانی بگیرم ؟اگرخدای رحمان ضرری برای من بخواهدشفاعت آنها بی نیازم نمی کندو نجاتم نتواندبدهد.این آیه نفی خدای مشرکان است یعنی خدایان باطل ازمن دفاع ودفع ضررنتوانند کرد (لاتغن عنی شفاعتهم)درمقام آن است که آنهاجلواراده خداوندرانتوانندبگیرند(ولاینقذون)حاکی است که بعداز افتادن به ضررقدرت نجات دادن راندارند.
درتفسیرمخزن العرفان آمده :
آیامن به غیرازخدای یکتاخدایان دیگرفراگیرم اگرخدای رحمن اراده نمایدبه من ضرری واردگردد شفاعت بتهاودرخواست آنان مراچیزی ازعذاب بی نیازنخواهدگردانیدوازعذاب خلاص نگرداند.
تفسیرکشف الحقایق ج3ص12 :
ای مشرکان اگرمن به غیرازخدای یکتامعبوددیگری برای خودبگیرم وحال آنکه اگرخداوندمتصف به صفت رحمانیت اراده ضرری به من بکندشفاعت معبودان به من هیچ فایده نداده،ازضرروعذاب خدا نمی توانندمرابرهانندآیاعبادت به چنین اشیایی لایق وسزاواراست.
خلاصه وتأویل:
1- اگرخدای تعالی اراده ضررکسی کنداحدی نمی تواندازآن جلوگیری کند.
2- به شخص عاصی وکافر ومشرک شفاعت معبودان دیگرفایده نداده، اوراازعذاب خدای تعالی خلاص نمی کنند.
...............................................................................
تفسیرآیه24
(اِنّی اِذاً لَفِی ضَلالٍ مُبین)
تفسیرمواهب علیه ج3ص533 :
به درستی که من آن هنگام باشم درگمراهی آشکاراوهویدا.چون قوم این سخن ازوی شنیدندقصدقتل وی کردند.
تفسیرمجمع البیان ج20ص387 :
ومن درآن هنگام سخت درگمراهی آشکارهستم،یعنی اینکه اگرمن این کاررابکنم درانحرافم ازحق آشکار،درگمراهی روشن خواهم بودووجه دراین احتجاج این است که مستحق عبادت نیست احدی مگرخدای سبحان که نعمت دهنده است به اصول نعمتها وبه چیزی که نعمت هیچ منعمی برابری باآن نتواندکرد.
.....................................................................................
تفسیرآیه25
(اِنّی امَنتُ بِرَبِّکُم فَاسمَعُون)
تفسیراثنی عشری ج11 ص70 :
چون ازاواین کلام شنیدندبه قصدقتل اوبرخواستند.اوتوجه به رسولان نمودگفت:(انی امنت بربکم)به درستی که ایمان آوردم به پروردگارشما(فاسمعون)پس بشنویدایمان مراتافردابرای من شهادت دهید. نزدبعضی خطاب به قو م کردوگفت:من به پروردگارشماایمان آوردم پس سخن مرابشنویدونصیحت مراقبول کنید.ایشان اوراسنگ می زدندواومی گفت:(اللهم اهدقومی)ودرکشتن اواقوالی است:
1- سنگسارش کردندودربازارانطاکیه دفن نمودند.
2- اورالگدکوب کردندتازیرقدم هلاک شد.
3- اورازدندوملایکه به آسمان بردند
4- اوراکشتندوخداونداورازنده کردوبه بهشت برد.
...................................................................................................
تفسیرآیه26
(قیل ادخُلِ الجَنّهِ قالَ یالَیتَ قَومی یَعلَمونَ )
تفسیرکشف الحقایق ج3ص13 :
همین که آن شخص رابه قتل رساندندازطرف خدابه اوگفته شدکه به بهشت داخل شوگفت:ای کاش قوم من می دانستندکه پروردگارم مراآمرزیدومرابزرگ داشت(آن وقت ازکفر وعصیت توبه کرده مانندمن به نعم ابدی واصل می شدند).
خلاصه وتأویل:
1- نیکوکاران موحدپس ازمرگ به نعم ابدی رسیده به بهشت می روند.
2- بایدقبل از مرگ ازکفرومعصیت توبه کرده وباایمان به توحیدعمل صالح انجام داد.
تفسیرانواردرخشان ج13ص364 :
(قیل ادخل الجنه)بیان نتایج سخنان وعوت مردم است به پیروی ازرسولان که به کمک وپشتیبانی آنان مردم رابه قبول رسالت وپیروی ازسخنان آنان نمودوخطاب تکوینی وهاتف غیبی مبنی برمژده دخول دربهشت رابه اوداده ودرباره اوحکم خلود درسعادت راصادرواجرانمودوکنایه ازاجرای حکم قتل درباره اوست که لازمه ذاتی آن ورود به عالم برزخ وبهشت نشئه مثالی است که ازسرورزیاده برتصورو شهودنمونه ومثالی ازنعمت های بی شماربرای همیشه متنعم خواهدبود.باتوجه به این که اهل ایمان کامل که واردصحنه عالم برزخ می شوندبایددرباره آنان بررسی شود وبه حال انتظار مدتی به سر خواهندبردتااینکه برحسب مقامات ایمان درباره آنان تصمیمی اتخاذشود.ازجمله فریضه نماز میت ودعا مسلمانان وسؤال قبرومراحل دیگر است که بایدانتظار بکشندولی درباره مقتولین وکشته شدگان درراه خدا ازحالت انتظارمعاف بوده وهنگام اجرای قتل درباره آنان همان فعلیت سعادت وظهور رحمت ودخول دربهشت عالم برزخ خواهدبود
...................................................................................................
تفسیرآیه27:
(بِماغَفَرلی رَبّی وَجَعَلَنی مِنَ المُکَرَّمینَ)
تفسیرروض الجنان ج16ص146:
به آنچه که خدامرابیامرزدومراازجمله مکرمان قراردهد.عبدالرحمان بن ابی لیلی روایت کردازپدرشازرسول الله صلی الله علیه وآله وسلم:که گفت سابقان امت سه کس اندکه طرفه العینی به خداشرک نیاوردندعلی ابن ابی طالب وصاحب یس ومومن آل فرعون.پس ایشان ازصدیقانندوعلی علیه السلام افضل آنان است وچون حبیب راکشتندخداوندتبارک وتعالی جبرییل رافرستادوتعجیل درعذاب آنان کردوجبرییل بانگی برآنان زدوهمه بمردند.
مجمع البیان ج20ص387 :
یعنی مراقراردادازداخل شوندگان به بهشت، واحترام واکرام بخشیدن منزلت ومقام بلنداست بروجه تکریم وبزرگداشت ودراین دلالت است برنعمت های قبربرای آنکه این جمله راگفت درحالی که قوم اوزنده بودندووقتی نعیم قبرجایزاست عذاب قبرهم جایزاست برای آنکه خلاف دران دویکی است آنکه نعیم قبرراقبول داردعذاب قبرراهم قبول داردوآنکه آن رامنکراست این راهم منکراست.
منبع الصادقین ج7ص478 :
بماغفرلی ربی:به آنچه آمرزیدمراپروردگارمن به آن چیزی که سبب آمرزیدن من شدازایمان آوردن وبا ایشان مجاهده کردن (وجعلنی)وگردانیدمرابه سبب آن (من المکرمین)ازبزرگواران اهل بهشت مرادبه اکرام "اعطای منزلت رفیعه "است بروجه تبجیل واعظام ومی تواندبودکه ماءمصریه باشدیعنی به آمرزیدن خدای مراوگردانیدن من ازدین ایشان ومصابره اوبراذیت ایشان یعنی کاشکی قوم من میدانستندکه به چه چیزی خدای مراآمرزیدومکرم ومعززگردانیدیعنی به حمیت دورشدن ازعبادت اوثان وصبرکردن برایذای ایشان .ماحصل کلام آن است کاشکی عالم بودندبه این ثواب جزیل وعطای جلیل تاایمان آوردندومطیع ومنقادمی شدندوبه سبب آن مرتبه عظیمه ودرجه رفیعه می رسیدند.
تفسیراثنی عشری ج11ص71 :
واقعه حبیب نجارمومن آل یس،هرآینه سرمشق بزرگی است برای اهل دیانت،وتذکری است درثبات واستقامت، و اعلامی است برای بشارت واکرام روز قیامت که ازتمام حیثیات خودگذشت تابه مرتبه ای که جان خودرافداکردومقام جلیل داراشدکه خدای تعالی وصف اورادرقرآن مجید وحضرت صادق علیه السلام می فرماید:"المومن اشدمن زبرالحدید،ان زبرالحدیداذادخل النارتغیروان المومن لوقتل ثم نشرثم قتل لم یتغیرقبله": مومن سخت تراست ازپاره آهن،به درستی که پاره آهن وقتی داخل آتش شود تغییر می یابد وبه درستی که مومن اگر کشته شودپس زنده شودپس کشته شودقلب اوتغییرنیابد.
.............................................................................
تفسیرآیه 28 :
(وَمااَنزَلناعَلی قَومِهِ مِن بَعدِهِ مِن جُندٍمِنَ السَّماءِوَماکُنّامُنزِلین)
انواردرخشان ج13ص367 :
بیان آن است که پس ازقتل آن شخص گواه واعلام بشارت به مردم به این که پروردگار همان لحظه قتل مراازمکرمین مقرروبه نعمت هامتنعم فرمود.پرورگارآن قوم ستمگررادر کمترین لحظه ای به هلاکت افکندوبدون اجرای وسیله ای درباره آنان اجرا فرمود.
کشف الحقایق ج3ص14 :
یامحمدصلی الله علیه وآله وسلم بعدازکشتن آن شخص برای هلاک کردن قوم او مااز آسمان قشون نفرستادیم ومقتضی حکمت ماهم نبود که فروفرستیم بلکه هلاکت آنها سهلترازآن بودکه ازآسمان قشون نازل کنیم.
خلاصه وتأویل:1- درآن هنگام مقتضی ندانسته بود که نیرویی ازآسمان فروفرستد بلکه به وسائل سهلترو ممکن است بامحصول دست خودشان آنهاراهلاک کرد.
2- وعده الهی حتمی الوقوع است بادسترسی کفارومنکرین به اتم وبمب های هیدروژنی وامثالهم به دست خودکفارهویدااست.
.............................................................................
تفسیرآیه 29 :
(اِن کانَت اِلّاصَیحَهً واحِدَه فَاِذاهُم خامِدون)
مخزن العرفان ج7ص23 :
وبرای هلاکت آنان نبودمگریک صدای شدیدی که زهرهاشان رابرید ومثل شعله ای خاموش گردیدند.
تفسیرعاملی ج7ص350 :خامدون ازمصدرخمود به ضم اول ودوم خمد به فتح اول وسکون دوم به معنای فرونشستن شعله آتش است.
تفسیرنمونه ج18ص347:
فقط یک صیحه آسمانی بود ناگهان همگی خاموش شدند.سپس می افزاید تنها یک صیحه آسمانی تحقق یافت، صیحه ای تکان دهنده ومرگبارناگهان همگی خاموش شدند آیا این صیحه ی صدای صاعقه ای بود که ازابری برخواست وبرزمین نشست، لرزه ای برهمه چیز افکندوتمام عمارت هاراویران کردوآنهاازشدت وحشت تسلیم مرگ شدند، یاصیحه ای بودکه براثریک زمین لرزه ی شدیدازدل زمین برخاست ودرفضاطنین افکندوموج انفجارش همه رابه کام مرگ کشید هرچه بودیک صیحه آن هم دریک لحظه ی زودگذربیش نبود. فریادی که همه فریادهاراخاموش کرد وتکانی بودکه همه رابی حرکت ساخت وچنین است قدرت خداوندوچنان است سرنوشت یک قوم گمراه وبی ثمره.
.............................................................................
تفسیرآیه30 :
(یاحَسرَهً عَلی العِبادِمایأتیهِم مِن رَسولٍ اِلّاکانوابِهِ یَستَهزؤن)
روض الجنان ج16ص133 :
یاحسره علی العباد:دراین دوقول است یکی آنکه خدای تعالی گفت ای بساحسرتاکه برکافران باشدروزقیامت ازآنکه ایمان نیاوردند،قول دیگرآن است که این حکایت قول کافران است که گفتندوقتی که پیامبران راکشتندوعذاب پدیدآمدتأسف خوردندوگفتندیاحسرتابرآن پیامبران که اگر ایشان رانکشته بودیم وبه آنان ایمان آورده بودیم الان پشیمان نبودیم.
مجمع البیان ج20ص387 :
ای دریغا بربندگان که هیچ پیامبری به ایشان نیامدجزآنکه اورامسخره کردند.یاحسره علی العبادیعنی ای پشیمان واسف بربندگان درآخرت به سبب استهزاواهانتشان به پیامبران دردنیا،سپس سبب حسرت را بیان فرمودوگفت مایأتیهم من رسول الاکانوابه یستهزؤن نیامدایشان رافرستاده مگرآنکه به آن استهزاء وتمسخرمی نمودندازمجاهدواین ازقول خدای سبحان است ومقصوداین است که ایشان واردشدند مکان کسی که براوحسرت وافسوس بخورند.ابن عباس گویدمعنایش ای وای بربندگان است ومحتمل است که این سخنان مردمذکوراست وابوالعالیه گویدوقتی ایشان عذاب رامعاینه کردندگفتندای اسف وافسوس بربندگان یعنی بررسولان هنگامی که ایمان به ایشان نیاوردیم پس آرزوی ایمان واظهارندامت کردندوقتی که ندامت سودی به حالشان ندارد.
خلاصه منهج ج5ص35 :
یاحسره ای تأسف وپشیمانی وندامت درروزقیامت علی العبادبربندگان که جمیع اوقات راصرف کفرکردنددرمعصیت وباوجوداین حال مایأتیهم من رسول نمی آمدبدیشان هیچ پیامبری مگراین که اورامسخره می کردندواین قول یاوقت مشاهده عذاب باشدیاوقت مردن درروز قیامت.
شریف لاهیجی ج3ص744 :
یاحسره علی العبادای دریغا درروز قیامت بربندگانی که جمیع اوقات خودرادرکفرومعصیت مصروف داشته انددرجوامع الجامع که قرائت حضرت سجادعلیه السلام این است یاحسره علی العبادبه اضافه بودن کلمه علی یعنی ای آن حسرت وپشیمانی که عباددروقت معاینه عذاب می کشیدندوبنابرقراءات اول محتمل است که ملائکه ومؤمنین به حال بدآنهاحسرت خوردندمایأتیهم من رسول: نیامدبدیشان هیچ پیامبری مگرآنکه اورامسخره می کردند.
.............................................................................
تفیسرآیه31 :
(اَلَم یَرواکَم اَهلَکناقَبلَهُم مِنَ القُرونِ اَنَّهُم اِلَیهِم لایَرجِعونَ)
تفیسراثنی عشری ج11ص73 :
بعدازآن درمقام تهدیدفرمایدالم یرواکم اهلکنا آیاندانستندمنکرین ومخالفین چه بسیارهلاک کردیم قبلهم من القرون:پیش ازایشان ازاهل روزگارهاومشاهده نکرده اندانهم الیهم لایرجعون.به درستی که هلاک شدگان به سوی ایشان باز نمی گردندیعنی به دنیامعاودت نمی کنندپس چراعبرت نمی گیرندبه آنهاوحال آنهارابه خودقیاس نمی کنندوحذرنمی نمایندازآن که عذاب وعقوبتی که به سبب عنادوانکار برایشان نازل شدنیزواقع شوند.
تفیسرجامع ج5ص476 :
مخاطب این آیه اهل مکه وکفارقریش است پروردگارآنان راتهدیدمی کندومی فرمایدآیامشاهده نکردندپیش ازایشان امم وملت های بسیاری راهلاک کردیم وهرگزآنهابه سوی قوم وخانه هایشان بازگشت نمی نمایندوروزقیامت همه اینان رابه یک باردرپیشگاه ماحاضرکنندوکسی رارهانکرده مگرآنکه زنده نموده ودرعرصه قیامت برای حساب حاضرکنیم.
© کپی رایت توسط : سایت امام زاده میرحیدرشاه نقنه (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
وضعيت آنلاين ها :
اعضاي آنلاين:
